'Niet behandelen' vereist juist méér van arts

Patiënten in hun laatste levensfase ontvangen te veel en overbodige medische behandelingen, schreef Michiel van der Geest in de Volkskrant (11 december 2018) naar aanleiding van het onderzoek van Eric Geijteman. Artsen vinden het lastig om behandelingen te staken. Artsen zijn, in het kort, te veel gericht op genezing.  De Pasemeco-projectgroep reageert hieronder op deze bevindingen. 

De impuls om te genezen

Vraag het jonge mensen aan het begin van hun opleiding: ze willen mensen beter maken. Uiteraard zijn de geneeskunde opleidingen hierop ingericht. De impuls van artsen om vooral te willen genezen, hun vak uit te oefenen zoals ze dat hebben geleerd, verdwijnt niet zomaar als de patiënt niet meer beter kan worden. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar goede zorg en begeleiding van ongeneeslijke patiënten. Als behandelen geen zin meer heeft, is het nodig dat de arts met de patiënt en diens naasten praat over wat er verwacht kan worden en de patiënt hierbij begeleidt. 

Dat kunnen artsen niet zomaar: het is nodig artsen op te leiden en goed onderwijs hierover aan te bieden. Maar hoe doe je dat? Door artsen te leren hoe ze met een patiënt kunnen praten over de dood. Ze te leren vragen te stellen: wat is voor deze mens en zijn naasten belangrijk voor een goed afscheid van het leven? Ze te leren hoe ze toch hoop kunnen bieden, bijvoorbeeld hoop op een goed afscheid van het leven. Door artsen te leren vooruit te denken bij patiënten met chronische en levensbedreigende ziekten. Door de verwachtingen te bespreken, bijvoorbeeld rondom thuis sterven. Door studenten vroeg in hun opleiding bewust te maken dat het zorgen voor mensen in hun laatste levensfase er ook bij hoort.  

Inbedden in huidig onderwijs

Gebeurt dit dan nog niet in de huidige opleidingen? Ja zeker, er gebeurt al veel. Er is veel aandacht voor communicatie en het behandelen van pijn. Maar er is weinig aandacht voor het communiceren over de vragen die zich voordoen als iemand niet beter kan worden. Hoe voer ik een gesprek met een patiënt over de vraag of het nog zin heeft om verder te behandelen? Hoe werk ik samen met andere zorgverleners bij het begeleiden van een patiënt? Hoe kan ik de patiënt ondersteunen om na te denken over een zinvolle invulling van deze tijd?

Moet er dan een extra vak komen? Nee, dit kan door onderwijs rondom deze vragen te integreren in de huidige basisopleiding geneeskunde. Dus geen apart vak, maar een betere inbedding van palliatieve zorg in het huidige onderwijs. En direct in de basisopleiding. Want, vergeet niet, nagenoeg elke arts krijgt te maken met patiënten die niet meer beter kunnen worden. Het aantal mensen met chronische ziektes als kanker, hartfalen, COPD en dementie neemt toe. 

Goed sterven en een goede begeleiding door een arts zijn belangrijk, en dat begint met goed onderwijs. We moeten artsen tijdens de opleiding vroegtijdig en goed voorbereiden op het begeleiden van patiënten die het genezen voorbij zijn. 

'Goed sterven' en een goede begeleiding door een arts begint met goed onderwijs. 

header_troost iStock-522513915.jpg